الشيخ رسول جعفريان

74

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )

اسلامند و اقامت جمعه و اعياد و نصب قضات بر طريق اهل اسلام مىنمايند . سپس افزود : به اتفاق مذاهب و اقوال بلاد خراسان و عراقين و آذربايجان و جميع ممالكى كه اليوم در تصرف طاقيه سرخان است ، دار الحرب نيست ، بلكه همچنان دار الاسلام است و استحلال دماء و فروج و اموال ايشان نمودن و سبى و غارت ايشان حرام است و با اهل آن بلاد عمل بايد كرد عملى كه با ساير امصار دار الاسلام كنند و با طايفهء طاغيهء طاغيه سرخ ، قتال بايد كرد ، بنا بر آن كه ايشان به سجدهء صنم و به سب شيخين مرتد شده‌اند . اين است حكم فتواى مذهبين كه مذكور شد و هر كه آن را دار الحرب گويد و اعتقاد آن كند كه دماء و فروج و اموال اهل ممالك مذكوره حلال است ، او احمقى جاهل عامى است و مستحق تعزير و تأديب . « 1 » افزون بر اين‌ها ، بايد كتاب وسيلة الخادم الى المخدوم فضل بن روزبهان را نيز كه در شرح حال چهارده معصوم عليهم السلام نگاشته شده ، در شناخت انديشه‌هاى مذهبى وى به حساب آورد . ما در اين باره در مقدمهء وسيلة الخادم به تفصيل سخن گفته‌ايم . يكى ديگر از رساله‌هاى ضد صفوى در دورهء طهماسب رسالهء الاحكام الدينية فى تكفير قزلباش است كه گزارش و متن آن را در همين مجموعه آورده‌ايم . اين رساله حاوى آگاهىهاى بسيار مهمى از مناسبات مذهبى دو جريان تشيع و تسنن در نيمهء نخست قرن دهم هجرى است . قاضى نور الله شوشترى و مير مخدوم شريفى قاضى نور الله يكى از عالمان برجستهء ايرانى بود كه بخش عمدهء زندگى علمى خود را در هند سپرى كرد ، و عاقبت جان خويش را بر سر دفاع خود از تشيع گذاشت . وى تمامى كارهاى علمى خود را به شناساندن فرهنگ شيعه و دفاع از آن اختصاص داد و هر زمان مترصد بود تا به رديه‌هايى كه بر شيعه نوشته مىشد پاسخ دهد . نخست كتاب الصوارم المهرقه را نوشت . اين كتاب در ردّ بر كتاب الصواعق المحرقهء ابن حجر هيتمى بود كه آن را در ميانهء قرن دهم هجرى ، در شهر مكه ، بر ضد شيعه تأليف كرده بود . دوم كتاب احقاق الحق بود كه در رد بر فضل الله بن روزبهان خنجى نوشت كه در اصل كتاب فضل با عنوان ابطال نهج الباطل « 2 » رد بر كتاب علامه حلى با عنوان نهج الحق و كشف الصدق نوشته شده بود . سوم كتاب مصائب النواصب بود كه آن را در رد بر كتاب مير مخدوم شريفى با عنوان النواقض على الروافض تأليف كرد .

--> ( 1 ) . فضل بن روزبهان ، سلوك الملوك ، ص 457 ( 2 ) . نسخه‌اى از آن در فهرست كتابخانهء اينديا آفيس ) Library of the India office ( ج 2 ، ص 416 به شمارهء 2147